خانه > ادبیات > چون خود را نادان دانستی، دانا گشتی

چون خود را نادان دانستی، دانا گشتی

آرامگاه شمس‌المعالی قابوس پور وشمگیر در گنبد کاوس به بلندای 70 متر به روزگار خسرو؛ اندر وقت وزارت بوذرجمهر، رسولی آمد از رُم. خسرو بنشست چنان‌چه رسم ملوک عجم بود و رسول را بار داد. پیش رسول با وزیر گفت: ای فلان! همه چیز در عالم تو دانی؟! بوذرجمهر گفت: نه، ای خدایگان! خسرو از آن طیره شد و از رسول خجل گشت. پرسید: همه چیز پس که داند. بوذرجمهر گفت: همه چیز همکاران و همگان دانند و همگان هنوز از مادر نزاده‌اند.

پس تو خویشتن را، از جمله کس مدان که، چون خود را نادان دانستی دانا گشتی و سخت دانا کسی باشد که بداند که نادانست و عاجز، که سقراط با بزرگی، همی گوید: اگر من نترسیدمی که بعد از من بزرگان اهل خرد بر من عیب کنند و گویند: سقراط همه دانش جهان را به یکبار دعوی کرد، مطلق بگفتمی که: هیچ چیز ندانم و عاجزم ولیکن نتوانم گفتن که این از من دعوی بزرگ باشد.

«بوشکور بلخی» خویشتن را به دانش بزرگ در بیتی بستاید و آن این است،

تا بدان‌جا رسید دانش من که بدانم همی که نادانم

پس بدانش خویش غره مشو اگر که دانا باشی.                                

(برگرفته از کتاب قابوس‌نامه*)

*عنصرالمعالی کیکاوس‌ پور اسکندر پور قابوس‌ پور وشمگیر پور زیار، در سال ۴۶۱ خورشیدی(۴۷۵ مهی)، پندنامه‌ای به نام «قابوس‌نامه» نوشت. نام «قابوس‌نامه» از نام نویسنده‌ی آن که در تاریخ به‌نام «قابوس دوم» نامور است، گرفته‌ شده است. وی این کتاب را به‌نام فرزندش «گیلانشاه»، در ۴۴ بخش نوشته تا اگر وی پس از او بر تخت نشست، بداند چگونه فرمانروایی کند و کارهای خود را انجام دهد. قابوس‌نامه با «در شناختن ایزد تعالی» آغاز می‌شود و با مباحثی دینی ادامه می‌یابد. در آن از مباحث «برده خریدن»، «مزاح کردن» و «نرد و شطرنج باختن»؛ «عشق ورزیدن»، «چوگان زدن»، «پرداختن به «پیشه‌ها»، و آیین لشکرکشی، کشورداری، آداب اجتماعی و دانش و فنون متداول سخن به میان آمده ‌است. روش انشای این کتاب شیوه نثر مُرسَل معمول ِ سده‌های چهارم و پنجم است. عنصرالمعالی داستان‌های کوتاه برای استوار داشتن اندرزهای خود می‌آورد که گاهی به روزگار کهن بازمی‌گردد، گاهی نیز قصه‌هایی با ارزش تاریخی روایت می‌کند و یا از آزموده‌های خود می‌گوید، گاهی هم شعری از خود می‌آورد.

قابوس‌نامه همواره چنان مورد توجه بوده است که چند بار آن را به ترکی برگردانده‌اند و به زبان‌های آلمانی، انگلیسی، فرانسوی، روسی، ژاپنی و عربی نیز ترجمه شده است.

کتاب این‌چنین آغاز می‌شود :

«چنین گوید جمع‌کننده‌ی این کتاب پندها، الامیر عنصرالمعالی کیکاوس‌بن اسکندربن قابوس‌بن وشمگیر مولی امیرالمؤمنین، با فرزند خویش گیلان شاه. بدان ای پسر که من پیر شدم و ضعیفی و بی‌نیرویی و بی‌توشی بر من چیره شد و … نامه‌ای … در نکوهش روزگار و سازش کار و بیش‌ بهرگی جستن از نیک‌نامی یاد کنم و تورا از آن بهره کنم بر موجب مهر خویش، تا پیش از آن که دست زمانه تورا نرم کند تو خود به چشم عقل در سخن من نگری فزونی یابی و نیک‌نامی در دو جهان … اگرچه سرشت روزگار بر آن است که هیچ پسر پند پدر خویش را کاربند نباشد…»

(عنصرالمعالی، ۱۳۶۸، رویه‌ی ۳-۴).


بازدید نوشته: 5,898 بار
گروه ها:ادبیات
  1. کیامرزافشاری .
    ۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۱ در ۲۰:۴۶ | #1

    به نام اهورامزدا
    اگر پند خردمندان به جان و دل نیاموزی / جهان، آن پند با تلخی بیاموزد تو را روزی

  2. ۲۰ اردیبهشت ۱۳۹۱ در ۲۲:۰۹ | #2

    سلام
    خسته نباشید
    من خیلی وقته عضو این تارنما هستم باستان شناسم هستم
    شاید سوال من بچه گانه یا کوچک باشه اما ندانستن عیب نیست و…
    یتااهو یعنی چی؟
    ممنون می‌شوم برایم بفرستید
    زنده باشید

  3. سهراب اختری
    ۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۱ در ۲۱:۱۸ | #3

    با سپاس از گردانندگان تارنمای یتااهو و درود خسته نباشید. خواستم به عرض برسانم که مشابه این پند نامه در فارس ضرب المثلی داریم به این عنوان: «درختی که بار دارد سرش کج یا خم است.» و انسان نباید به خود مغرور باشد و بداند که هر چه بلد باشدباز هم کسی است که از او بیشتر بلد است. و بداند که دانندهً مطلق خداست. بدرود و خداوند یار و پشتیبان شما باد.

  4. اردشیر پرتوی
    ۳۱ اردیبهشت ۱۳۹۱ در ۲۲:۵۶ | #4

    @reza
    درود بر شما،

    لطفا این نوشته را ببینید:
    http://www.yataahoo.com/?p=2666

  5. کیامرز افشاری
    ۳۰ خرداد ۱۳۹۱ در ۱۰:۵۴ | #5

    بیاری اهورامزدا،
    در پاسخ به نویسنده ارجمند رضا: “اهو” به معنی “سردار دنیا” و رتو=رد به معنی “سردار دین” و “یتااهو وئیریو” بندی از اوستا است که در آن رابطه سرداردنیا(اهو) و سردار دین(رتو=رد) بیان گردیده که برگردان(ترجمه آن) در اوستا اینگونه است: همانگونه که سردار دنیا(اهو) توانا و نیرومند است به همان اندازه سردار دین(رتو=رد) نیز به مناسبت پاکی و اشوئی خویش نیرومند می باشد.
    موهبت اندیشه نیک(وهومن) نصیب کسی است که برابر خواسته مزدا رفتار نماید. سلطنت اهورائی ویژه کسی است که درویشان و بینوایان را دستگیری کند.

  6. اناهیتا
    ۷ فروردین ۱۳۹۲ در ۱۳:۵۲ | #6

    دورود بر همه ی دوستان و بازدیدکنندگان تارنمای یتااهو
    میخواستم بدونم چطور میتونم اطلاعات و قوانینی که برای مزدیسنی بودن باید داشته باشی وانجام بدی بدست بیارم؟و اینکه این ادرس هایی که در تارنما هست برای گردهمایی زرتشتیان ما که زرتشتی نیستیم هم میتونیم شرکت کنیم؟
    باینده باد ایران وایرانی

  7. ۱۸ فروردین ۱۳۹۳ در ۱۶:۴۲ | #7

    سلام و خسته نباشید
    بنظرم بهتره اطلاعاتی که درباره یتااهو داده شده در قسمت درباره ی سایت نوشته بشه!