|
پير سبز ، پير چك چكو
پير سبز ( چك چكو ) يكي از زيارتگاهاي زرتشتيان ميباشد در 62 كيلومتری شمال شرقي يزد ، در ينه كوهی قرار گرفته كه چشم اندازي عريان در دامنه هاي خشك وريگزار كويری آن را در برگرفته است و جريان بسيار كمی از قطره های آب از شكاف سنگ فرومي چكد كه تنها می تواند سر سبزی فضای چند متری و امكان رويش چند سرو كاج كوهی را بدهد . دادن نام (( پير سبز )) يا (( پير چك چكو )) به اين محل نيز ، بدين مناسبت می باشد . همه ساله از تاريخ 24 خرداد ماه برابر روز اشتاد ايزد تا 27 خرداد ماه برابر روز مانتره سپند ، زرتشتيان به اين مكان مقدس و روحانی می روند و به دور از زندگی پرزرق برق مادی به زيارت و عبادت می پردازند . به روايتی در اواخر دوران ساسانيان ، شيرازه سلطنت به علت اختلافات داخلی و اقدامات ظالمانه شيرويه و در فشار قرار گرفتن طبقه زير دست و ناراضي شدن مردم ، در حال از هم پاشيدن بود . چون نسل ذكور ساسانی از بين برده شده بود و تنها يزد گرد سوم با نام خسرو به طور ناشناس در استخر زندگی می كرد ، لذا به راهنمايی موبد موبدان و سران لشكری كشوری به مدائن آورده شد و وی را به عنوان شاهنشاه به تخت نشاندند . يزد گرد در مدت بيست سال سلطنت خويش ، چندان موفق به اصلاح امور كشوری كه در اثر جنگهای پی در پی با روميان ، خزانه اش تهی شده بود و از طرفی قدرت طلبيها ، محروميت ها و تبعيض هايی كه بوسيله سيا ستمداران وقت اعمال می شد و موجوديتش را در خطر انداخت ، نشد ، لذا مردمان روز به روز ناراضی و عاصي تر می شدند و بدين ترتيب چندان تعجب آور نيست كه يزد گرد برای دفاع از كشور نتوانست عده زيادی را به دور خودگرد آورد و نهايتاَ در طي چند جنگ ، شهرهای ايران ، يكی پس از ديگري سقوط نمود و سرانجام به طور كامل از اعراب شكست خورد و يزدگرد نيز به دست آسيابانی كشته شد . قبل از شكست كامل ايران ، يزدگرد برای حفظ جان خانواده خود ، نقطه كويری و متروكی را كه آنروز جلب توجه نمی كرد و امروزه يزد نام دارد .( نام كنوني يزد نيز به يادگار از يزدگرد بجامانده است . ) جايگاهی تهيه و خانواده خود را كه عبارت ا ز دو پسر ( هرمزان و اردشير ) و پنج دختر ( شهبانو ، پارس بانو ، نيك بانو ، ناز بانو و مهربانو ) و همسرش ( كنايون ) و مرواريد نامی که هريش وی بود ( هر يش به معني خدمه ) درآن مكان مستقر نمود . پس از اينكه حكومت ساسانيان سقوط كرد ، فرزندان يزدگرد چون ديدند مورد تعقيب قرار خواهند گرفت براي بدور ماندن از تلاتم امواج حوادث به يكباره ترك ديار و دربار نمودند و هر يك به خلوتگاهی پناه بردند و با استغاثه ، دست نياز به درگاه پروردگار بخشنده بردند و از آستانش تقاضاي عفو و رحمت نمودند . اما نيك بانو با مرواريد كه كنيز بود در بيابان از هم جدا شدند و نيك بانو به سمت شرقی عزيمت نمود و در 37 كيلومتری اردكان به كوهی رسيد و به درگاه خداناليد و به امر حق در آن كوه غايب شد كه امروز به پير سبز چك چكو معروف است . با وجود تمام اين افسانه ها راجع به پير سبز ، عده ای به اين باورند كه اين مكان مقدس ، يكی از معابد بزرگ آناهيتا است چرا كه مشخصه ويژه اين معبد ، بودن بر بلندی و جاری بودن آب است . هرچه هست ، پير سبز فضائی عجيب عرفانی و روحانی دارد و انسان با راز و نياز با پروردگارش و زيارت در اين مكان به اوج آرامش می رسد . ساختار پير سبز
در دامنه كوه ، زرتشتيان هر شهر ، براي بيتونه چند روزه خود ، بنايی ساخته اند . بنايی كه شامل يك (( مطبخ )) و چند (( صفه )) و اتاق است و به آن مجمعه (( خيله )) می گويند . خيله ها در كمركش كوه ، پايين تراز معبد و محل چك چكو آب ساخته شده است . اهميت و ارزشمندی خيله ها بستگی به نزديكی و دوری آن ها از معبددارد . از جمله می توان از ((خيله دستورها )) ، (( خيله تفتی ها )) (( خيله قاسم آبادی ها )) و .... نام برد . مراسم و آداب و رسوم در مدت توقف چند روزه خانواده ها ، هركسی چندين بار به زيارتگاه می رود شمع روشن كردن ، دعا خواندن ، نذركردن ، سدره پوشي و كشتی بستن از جمله مناسك اعتمادی است كه در معبدبه جا مي آورند . زيارت كنندگان بايستی با سر پوشيده وارد شوند . آوردن نان نذری ( سيرگ به گفته يزدی ها و سيرو به گفته كرمانی ها ) كه در بيشتر خيله ها پخته می شود و عرضه كردن آن به زيارت كنندگان بخشی از مناسك است . از ديگر مراسم (( كتك زدن تازه دامادهاست بدين معنی كه جوانان ، به ويژه جوانان مجرد ، پرس و جو كرده و كساني را كه در طول يك سال گذشته ازدواج كرده اند پيدا مي كنند و با شوخی وخنده ، دست و پای اين تازه دامادها را گرفته ، به پشت می خوابانند و كتك می زنند . دامادو خانواده او با شربت و شيرينی كه در معبد تبرك شده از آنها پذيرايی مي كنند . جوانان ضمن تفريح و سرگرمي و خوردن شيرينی ، بدشان نمی آيد كه قهرمان كتك خوری سال آينده باشند .
منابع : 1 مجموعه از زيارت نامه و چگونگي برگزاري مراسم ديني زرتشتيان ، نوشته : شاه بهرام بليوانی– 1365 2 ديوان خاضع سال 1300 شمسي – بمبئي 3 آيين ها و جشنهای كهن در ايران امروز نوشته : محمود روح الميني 1376
گرد آورندگان : فرناز خسروي ،پدرام نميرانيان
|
||
|
Copyright © 2002, |